Breath: ademloos kijken

Still Breath

In Breath zit Jang Jin (Chang Chen) in de gevangenis te wachten op zijn executie. Hij probeert onsuccesvol het heft in eigen handen te nemen. Door zijn tweede zelfmoordpoging kan hij niet meer praten. Yeon (Park Zia) zit vast in een liefdeloos huwelijk en komt erachter dat haar man vreemdgaat. Ze besluit Jang in de gevangenis op te zoeken nadat ze over hem gehoord heeft in het nieuws en geeft hem iets om naar uit te kijken. 

Dit is de tweede film van de Zuid-Koreaanse filmmaker Kim Ki-duk die ik zag. Eerder keek ik Bin-jip (2004), en de twee hebben thematisch veel overeenkomsten. Beide films draaien om gevangenzitten, letterlijk of in een ongelukkig huwelijk, en om stilzwijgende connecties. Tegelijkertijd gaat het om zien en gezien worden en de macht die daarmee verbonden is.

Yeons beweegredenen om Jang op te zoeken zijn niet zomaar te duiden, maar ze is duidelijk gefascineerd door de dood. Sinds ze vijf minuten dood was, verlangt ze terug naar dat gevoel. Daardoor lijkt ze een connectie te voelen met Jang en zijn verlangen naar een zelfgekozen dood. Tegelijkertijd is het een manier om haar man een koekje van eigen deeg te geven. Net als in Bin-jip probeert het vrouwelijke personage zich los te maken van haar eigengereide man met wie ze getrouwd is en vindt ze een stilzwijgend begrip in een vreemdeling.

Als Jang hoort dat hij bezoek heeft is hij in eerste instantie achterdochtig, maar als het een vrouw blijkt te zijn, raakt hij gefascineerd. Ze behangt de ruimte waar de twee met elkaar praten, eerst als de lente, dan als de zomer, dan als de herfst. Door haar bezoeken krijgt Jang weer een connectie met de wereld buiten de afbrokkelende gevangenismuren. Hoe ongeloofwaardig dit ook is, de acteurs zorgen ervoor dat je de connectie gelooft. Zeker Chang, wiens personage vanwege zijn verwonding niet kan praten, weet met zijn ogen heel veel over te brengen. Het gaat echter niet alleen om hun relatie, want Yeons bezoek zorgt ervoor dat het evenwicht in de gevangenis verstoord wordt.

Naast Jang zitten er nog drie medegevangen in de cel. Met een van hen (Kang In-Hyung) heeft hij een seksuele relatie. Jang zelf lijkt niet zozeer gevoelens te koesteren, maar zijn medegevangene wel en hij voelt zich verraden door de mysterieuze bezoekster. Als Yeon Jang foto’s geeft van zichzelf, zorgt de andere gevangene er dan ook voor dat die weer verdwijnen. Beelden brengen de realiteit dichterbij en wie de beelden heeft, heeft de macht over de ander. 

Dat komt niet alleen naar voren in de foto’s, maar ook in een extra laag die dit meer maakt dan een curieus liefdesverhaal. In eerste instantie wordt Yeon niet binnengelaten in de gevangenis, maar vanwege een toezichthouder die haar op de camera’s volgt en haar wellicht knap of interessant vindt, heeft ze alle vrijheid. Een belletje van hem en ze mag naar binnen, ze mag Jang zelfs bloemen geven en haar toneelstukjes opvoeren. De toezichthouder zelf komt nooit in beeld. We zien hem slechts enigszins in de reflectie van de camerabeelden die hij bekijkt. Daarmee is hij een onzichtbare kracht. Hij heeft de macht om de dingen in de realiteit van de film te sturen.

Door deze framing van een toezichthouder als onzichtbare entiteit die bepaalt wat kan en soms ook bepaalt wat de kijker van de film ziet, levert Kim metacommentaar. Hij doet verdacht veel denken aan de onzichtbare filmregisseur en als je in de credits kijkt laat Kim er geen twijfel over bestaan. Hij speelt de rol van de toezichthouder zelf. De personages zijn niet alleen gevangen in hun levens, maar in zijn verhaal. Ze zijn de marionetten van de regisseur die aan de touwtjes trekt. En uiteindelijk kijkt de kijker net zo ademloos als de personages soms zijn en zijn wij dus net zo goed Kims marionet.

Breath (origineel: Soom), 2007
Regie & script: Kim Ki-duk
Cast: Chen Chang, Park Zia, Kang In-Hyung e.a.
Cinematografie: Sung Jong-moo
Montage: Wong Su-Ahn
Componist: –
Duur: 84 minuten

Een overzicht van al mijn artikelen over films vind je hier.

Aanbevolen artikelen