Wegdromen bij de films van Wong Kar-wai

Still Chungking Express

Dankzij een vriend van mij die erg enthousiast is over Aziatische films, ben ik dit jaar ook begonnen met het kijken van meer Aziatische cinema. Een van de meest geprezen filmmakers uit China is zonder twijfel Wong Kar-wai. Van hem had ik al drie films gezien: zijn meest bekende en bejubelde werk In the Mood for Love, zijn uitstap naar Amerika met My Blueberry Nights en het destructieve relatiedrama Happy Together. Dit jaar keek ik ook zijn andere zeven lange films en de short The Hand. Ik kan hem nu definitief een van mijn favoriete filmmakers noemen.

Style is substance

Deze maand las ik een wetenschappelijke studie over het werk van Wong. Gary Bettinson betoogt in The Sensuous Cinema of Wong Kar-wai: Film Poetics and the Aesthetic of Disturbance dat critici die Wongs werk als oppervlakkige stijloefening beschrijven een element over het hoofd zien. De films van Wong nemen je heel erg mee door hun opvallende stijl. Tegelijkertijd zorgt hij ervoor dat je eigenlijk nooit zomaar achterover kan leunen vanwege zijn aesthetic of disturbance. Daar ben ik het grondig mee eens. De films van Wong behoren tot degenen die me het meest bedwelmen qua stijl, maar ik voel me (vrijwel) altijd aangespoord om na te denken over de film. Om zowel tijdens als na de film te puzzelen met de verhaallijnen en personages. Juist omdat Wong verwarring veroorzaakt door verhaallijnen te combineren en onzekerheid te scheppen over wie de personages zijn.

Surrealistisch realisme

Wong brengt alles prachtig in beeld. Kleuren spatten van het scherm, de montage en step printing (in de video hieronder kan je zien hoe die techniek eruitziet) zorgen voor een trippy atmosfeer en over alle details lijkt nagedacht. Visueel realisme is dus ver te zoeken, maar in de personages en de manier waarop zij door het leven gaan zie ik wel een vorm van realisme. Als er een cineast is die wijst op toevalligheden en hoe mensen langs elkaar heen kunnen leven, is het Wong. Niet geleefde realiteiten zijn tastbaar en naar mijn idee is dat een essentie van het leven. Je maakt keuzes en komt in aanraking met mensen en deze dingen bepalen hoe je leven loopt. Daarnaast is er het schrijnende toeval. Hoop op die ontmoeting die nooit plaatsvindt of het wegglippen van geluk dat binnen handbereik ligt. Als je dit voelbaar weet te maken, ben je wat mij betreft een stuk realistischer bezig dan veel filmmakers. 

Gelijkwaardige personages

Daarnaast vind ik het erg fijn dat Wongs zijn personages op een gelijkwaardige manier uitwerkt. Vrouwen kunnen evengoed gangsters zijn als mannen. Wanneer Wong wel meer op ‘stereotypische’ kenmerken leunt geldt dat voor zowel mannelijke en vrouwelijke personages en zij zijn nooit alleen in de film en daardoor ontstaat er een brede variatie aan types en inhoud. 

Toen ik Happy Together herkeek viel me opnieuw op dat Wong personages bovenal neerzet als mensen waarin je je kan herkennen. De film wordt gerekend tot de New Queer Cinema, maar je kan betwijfelen in hoeverre de film echt queer is. Afhankelijk van hoe je ertegenaan kijkt, kan je dat positief of negatief opvatten. Persoonlijk vind ik het fijn dat de film simpelweg een relatiedrama is. En hoewel die relatie destructief is, wordt dat niet gekoppeld aan de het feit dat de personages homoseksueel zijn. Daarnaast laat het einde naar mijn idee ruimte voor een vooral positieve interpretatie: hoewel de relatie stukloopt vindt het hoofdpersonage een nieuwe start.  

Over het geheel genomen vind ik dat Wong een wereld creëert waarbij elk personage waarde heeft. Het is altijd duidelijk dat het personage, zelfs als het vooral gezien wordt door de ogen van een ander personage, eigen gevoelens en een eigen leven heeft.

Een waar genoegen voor filmliefhebbers

Niet alleen de personages en hun relaties voelen aan als een intrigerend uitgewerkt spel van herkenning en vervreemding met de nodige diepgang, ook esthetisch flirt Wong met genres en filmstromingen. Een van de meest duidelijke voorbeelden is wat dat betreft Fallen Angels. Daarin viel mij enorm de nouvelle vague invloed op door bijvoorbeeld de originele montage. Het experimenteren met de vorm doet denken aan filmmakers als Jean-Luc Godard. Voor mij tilt Wong die elementen een niveau hoger. Hij weet me niet alleen te verwonderen met zijn stilistische keuzes, maar ook te raken. Wong combineert dus praktisch alles uit cinema waar ik van houd: esthetiek, gevoel, fascinerende personages en citaten van eerdere filmstromingen.

Bekijk mijn ranking van de films van Wong hier.

Aanbevolen artikelen